Eyüp Aktuğ

Modern Türk şiiri, 2026 yılının ilk günlerinde benim için oldukça kıymetli bir kitap ile tanıştı. Şair Çağrı Subaşı’nın kaleme aldığı Henüz Dünya, Ebabil Yayınları etiketiyle Ocak 2026’da okuruyla buluştu. Toplam 64 sayfadan oluşan bu eser, bizleri dünyanın alışıldık sınırlarından alıp, "henüz" tamamlanmamış bir varoluşun eşiğine bırakıyor.

Peyami Safa’nın roman evreni benim için merak uyandırıcı ve etkileyici olmuştur. Üniversitede öğrenci olduğum yıllarda onun romanlarını okumaktan büyük keyif duyardım. O yıllarda okumuştum Safa’nın Yalnızız’ını. Yine o yıllarda ve sonrasında batı edebiyatına da ilgim oluştu ve Hermann Hesse’nin romanları ile tanıştım. Hesse’nin okuduğum ilk romanı Bozkırkurdu olmuştu. 9 yıl önce Peyami Safa’nın Yalnızız’ını ve Hermann Hesse’nin Bozkırkurdu’nu birey ve bunalım çerçevesinde karşılaştıran-inceleye…

Türk sineması, ilk verimlerini seyircisine sunduğu andan itibaren toplumsal, kültürel ve ekonomik değişimlerin aynası olmuştur. Türk sinemasının farklı dönemlerinde çeşitli eğilimler ve figürler aracılığıyla hem doğunun hem batının çeşitli taraflarını içine alan bir anlatı dünyası yaratılmıştır. Bu anlatı dünyası çerçevesinde, özellikle 1970'ler ve 1980'lerde tırmanışa geçen arabesk müzik kültürü, sinema ile kurduğu ilişki sayesinde toplumla arasındaki bağı derinleştirmiş ve kendine özg…

Cevdet Karal'ın şiirlerinde "bende kalanlara" dair bir şey söylemek istiyorum. Karal, şiirlerini ilgiyle takip ettiğim bir şairdir. Etkilendiğim pek çok şiiri vardır. Cesedi Nereye Gömelim şiirinde pek çok mısranın altını çizmiştim. Karal'ın şiirinde birey, çok defa metafizik bir arayışın, bir yolculuğun öznesi olarak bende yer edindi. Şiirlerinde gözlemlediğim pek çok tema var. Tanrı, zaman, ölüm, yalnızlık, bireyin kendisine ve çevresine yabancılaşması gibi.

Hüseyin Karacalar'ın şiir evreni benim için ilgi uyandırıcı ve kıymetli olmuştur. Kimilerinin "geç kalmış bir ilk kitap" olarak nitelediği Cevapsız Aramalar kitabından sonra Her Şey Geçtiğinde kitabı ile şiirlerini ikinci kez iki kapak arasında okuruna sunmuştu. Bu yazıda Hüseyin Karacalar'ın Her Şey Geçtiğinde kitabı üzerine konuşmak istiyorum. Şairin ilk kitabında birden çok kez okuduğum bir çok şiiri bulunmakta. İkinci kitabında da yine benzer duygular içerisinde şiirlerini …

Osman Hasdemir, uzun süredir çeşitli edebiyat dergilerinde yayınlanan şiirlerini takip ettiğim bir şairdir. Dergi sayfalarından şahit olduğum şiir yolculuğunda her yeni şiirinde kendini yenileyen ve gelişen bir şair ile karşı karşı geldim. Yaklaşık iki yıl önce, Serazat Edebiyat'ın dördüncü sayısında kendisi ile ilk şiir kitabı olan "Yüksüz Göç Şarkısı" üzerine bir söyleşi gerçekleştirmiştim. Şairin ilk kitabı 2020 yılında yayınlanmıştı. İkinci şiir kitabı olan "Pub Suretleri…

Türk Edebiyatında eser incelemelerini önceki döneme ait büyük eserler ile kısıtlamak edebiyatın önceki dönem ile sonraki dönem arasındaki bağı koparacaktır. Bu durum ise eserlerin ortaya çıkış süreçlerini anlaşılmaz hâle getirecek, eserlerin dönem ve bulunduğu toplum ile ilişkisini anlamaya imkân vermeyecektir. Bu bağlamda Aziz Mahmut Öncel'in Pasaportsuz Türk kitabında dikkat çeken bir şiir olan Nar şiirini incelemek, bu şiir üzerinden günümüz toplumunu ve insan ilişkilerini değerlendirmek…

Platon antik çağın önde gelen filozoflarından birisidir. Düşünceleri ile dönemini ve döneminden sonra gelenleri etkilemiştir. Platon bu dünyayı görünen ve görünmeyen taraflarıyla ele almış, insanı ve insanın çevresiyle olan ilişkisini yorumlamıştır. Ona göre insan ruh ve beden olarak iki kısımdan oluşmaktadır. Yine ona göre ruh aşkın ve ölümsüz bir varlıktır. Bu görüşe göre beden ise ruhu çevreleyen bir kafes olarak ifade edilebilir. Platon'un "idealar âlemi" olarak nitelediği âle…

Hüseyin Karacalar'ın Cevapsız Aramalar’ı benim için özel bir kitaptır. Kitabı çok defa okumama rağmen her okuyuşumda şiirlerden yeni anlamlar çıkardım. Hem bende uyandırdığı duygular ile hem de şiirlerdeki dil-biçim-üslup tarafları ile bende ve şiir serüvenimde yeni yollar işaret eden bir kitap oldu.  "Protokol Krizi" şiiri Cevapsız Aramalar’dan bir şiir… Şu sıralar yeniden okuduğum şiirde, modern insanın gündelik hayatındaki absürt durumları, bürokrasiyi, toplumsal ilişkilerdeki y…

Cumhuriyet döneminin önemli oyun yazarlarından birisi de Cevat Fehmi Başkut’tur. Oyun yazarlığının yanında gazetecilik mesleğinde de bulunan Başkut 1942 yılında ilk oyunu olan Büyük Şehir piyesini kaleme almıştır. Büyük Şehir oyunu 1942-1943 sezonunda İstanbul Şehir Tiyatrolarında sahnelenmiş ve sanat çevresinin büyük ilgisi ile karşılaşmıştır. Yazarın en bilenen eseri ise Buzlar Çözülmeden oyunudur. Oyun bugün bile birçok tiyatro topluluğu tarafından sahnelenmektedir. Başkut’un oyunları Türk S…

İnsanın yaratıcı ve yenilikçi düşünceleri, bu düşünceleri ifade ediş biçimi doğrudan sanatla temas halindedir. Sanat ve sanatçı hayatın diğer alanlarına kapı açmış, dünyaya farklı bakış açılarından bakabilmeyi olanaklı kılmıştır. Sanatçı ile çevresi arasında çok yönlü bir ilişki vardır. Bu çerçevede sanatçı hem içinde yaşadığı çevreyi etkilemekte hem de söz konusu çevreden etkilenmektedir. Ortaya çıkan sanat eserlerinde de söz konusu ilişkilere ait çeşitli izlere rastlamak mümkündür.  Sanat bu …

Kıymetli dostum Ubeydullah Öz'ün öykülerini bir araya getirdiği " İsmini Hak Etme Derdindeki Öykü " kitabı Matruşka Yayınları'ndan Şubat 2024'te neşroldu. 25 öykünün ve 1 çizgi romanın bir araya geldiği kitap 78 sayfadan müteşekkil. Çakıcı Mustafa başlıklı kısa öykü ile kapılarını okuruna açan kitap yazarın ilk göz ağrısıdır. Ubeydullah Öz'ü "İsmini Hak Etme Derdindeki Öykü" kitabı için tebrik ediyorum. Okuruna ulaşmasını, muhatabını bulmasını diliyorum. On beş …

Aşkar Dergisi’nde 28. Sayıdan 68. sayıya kadar, on yılı aşkın bir süredir Genel Yayın Yönetmenliği'ni yürüten Mustafa Melih Erdoğan’ın şiirleri şimdiye değin iki kitapta bir araya geldi. Hangi Anahtar şairin ilk şiir kitabıdır. Şair, 2016 yılında yayınladığı Hangi Anahtar ile modern Türk şiiri adına birikimlerini, tecrübelerini kitaplaştırarak okuruna bir ilk kitap sunmuştu. Erdoğan’ın ikinci şiir kitabı ise Bir Büyük Kırmızı. 2021 yılında yayınlanan ve 48 sayfadan müteşekkil olan kitap “He…

Necati Cumalı'nın 1962 yılında yayınladığı "Susuz Yaz" isimli hikâyesi, dönemin sosyal ve kültürel gerçekliğine ayna tutan bir eser olmuştur. Susuz Yaz, temel geçim kaynağı tarım olan insanların hikâyesini anlatmaktadır. Hikâye, tarımsal üretimde en temel araç olan "toprak ve su" kaynaklarının özel mülkiyet çerçevesinde değerlendirilmesi ile ortaya çıkan mücadeleyi konu etmektedir. Cumalı'nın Susuz Yaz'ı 1963 ve 1973 yıllarında olmak üzere iki defa sinemaya uyarl…

Özgür Ballı şiirlerini ve yazılarını severek okuduğum, edebi çalışmalarını ilgiyle takip ettiğim bir şairdir. İlk kitabı İronika'yı (2012), Ben Seni Sonra Ararım (2016) ve Astigmat Sarı (2019) izledi, bu üç kitap da Ebabil Yayınları çatısı altında yer buldu. Şairin son yıllarda yazdığı şiirler ise Kaçıncı Tekil (2023) başlığı altında kitaplaştı. Kaçıncı Tekil İthaki Yayınları tarafından yayımlandı. Özgür Ballı'yı Kaçıncı Tekil için tebrik ediyorum. Okuruna ulaşmasını, muhatabını bulması…

Şiirlerini ve yazılarını severek okuduğum, takip ettiğim şairlerden birisi de Hüseyin Karacalar... Şairin şiir sunağından okuruna ulaşan şiirler şimdiye değin iki kitapta bir araya geldi. Cevapsız Aramalar ve Her Şey Geçtiğinde... Hüseyin Karacalar şehir, kent hayatı, modernizm, direnme, vazgeçme, uzaklık, yakınlık, yeniden başlama ve zaman gibi çeşitli konuları şiirinde işlemekte, söylemek istediğini bazen ince ama sert, bazen yumuşak bir söylem ile dile getirmektedir. Şairin şiir dünyasında ş…

İdris Ekinci 2008 yılından beri editörlüğünü yürüttüğü Aşkar Dergisi'nde şiirleriyle ve yazılarıyla okuru ile buluşmakta. Uzun bir süredir Aşkar'ın "Mesûliyet Meselesi" bölümü içinde yayınladığı "İsmet Özel Okumaları" serlevhalı yazı dizisi ile İsmet Özel'i anlama ve anladığını anlatma çabası içerisindeydi. Ekinci'nin yıllardır sürdürdüğü çalışmalar, İsmet Özel'in fikir dünyası üzerine ortaya koyduğu kapsamlı yazılar "Direniş Mümkündür" başlığı …

Sinema izleyicisi ile buluşan her film kolektif bir çabanın ürünüdür. Filmin çekim sürecinde ortaya konulan emeği bir amaç etrafında buluşturan ve yönlendiren kişi yönetmendir. Yönetmen kavramı Fransızların “metteur en scene” olarak ifade ettiği “sahneye aktaran yönetmen” ve  “auteur” olarak ifade ettiği “yaratıcı yönetmen” olmak üzere iki  sınıfa ayrılabilir. Türk sinemasında Reha Erdem, Yeşim Ustaoğlu, Semih Kaplanoğlu, Derviş Zaim, Nuri Bilge Ceylan, Metin Erksan ve Zeki Demirkubuz gibi isim…

Yalnızlık diye bir şey yoktur. Yalnızlık senin yokluğundur. Nikolay Gogol Hepimiz Gogol'un Palto'sundan çıktık. Fyodor Dostoyevski Nikolay Gogol, Palto isimli hikâyesini 1842 yılında yayınladığında dönemin edebiyat çevrelerinin yoğun ilgisini çekmişti. Bir edebiyat olayı olarak nitelenen söz konusu hikâye Gogol'un olgunluk dönemi verimlerinin başında gelmektedir. Rus roman yazarı Fyodor Dostoyevski'nin "Hepimiz Gogol'un Palto'sundan çıktık." olarak nitelediği hikây…

Ramazan ayını ve bayramını geride bıraksak da, Ramazan boyunca hissettiğimiz iklimi bütün bir yıla yaymayı, Ramazan ayın süresince yumuşayan kalbimizi tekrar katılaşmasına fırsat verecek her şeyden uzak durmayı ve bu ruhu yaşamın dinamiği haline getirmeyi ümit ediyorum. Türk şiirinin büyük ismi Sezai Karakoç, ramazan aylarında olmak üzere çeşitli yıllarda, farklı yayınlarda oruç üzerine yazılar kaleme almıştır. Söz konusu bu yazılar Samanyolunda Ziyafet başlığı altında kitaplaştırılmıştır. Eser …