Birey, Bunalım ve Ütopya Ekseninde Peyami Safa’nın Yalnızız’ı ve Hermann Hesse’nin Bozkırkurdu’nun Karşılaştırmalı Analizi

Serazat Edebiyat'ın 11. sayısında yayınlanmıştır.

Peyami Safa’nın roman evreni benim için merak uyandırıcı ve etkileyici olmuştur. Üniversitede öğrenci olduğum yıllarda onun romanlarını okumaktan büyük keyif duyardım. O yıllarda okumuştum Safa’nın Yalnızız’ını. Yine o yıllarda ve sonrasında batı edebiyatına da ilgim oluştu ve Hermann Hesse’nin romanları ile tanıştım. Hesse’nin okuduğum ilk romanı Bozkırkurdu olmuştu. 9 yıl önce Peyami Safa’nın Yalnızız’ını ve Hermann Hesse’nin Bozkırkurdu’nu birey ve bunalım çerçevesinde karşılaştıran-inceleyen bir yazı kaleme almıştım. Bu yazı o yıllarda neşrettiğimiz Enfa Edebiyat’ın Mayıs 2016 tarihli 3. sayısında yayınlanmıştı. Aradan geçen 9 yılın ardından, o dönem yayınladığım “Yalnızız ve Bozkırkurdu’ndan hareketle Ruhun Beden Çıkmazı Üzerine” başlıklı yazımı yeniden elden geçirdim ve genişletilmiş bir çalışma hazırladım.

Tamamını Oku →

2025 Fihristi

Bu çalışma 2025 yılında blogumda yayınlanan içerikleri listeler.

Önceki yıllara ait fihrist çalışmalarıma aşağıdaki bağlantılardan ulaşabilirsiniz.

1. 2021 yılına ait fihriste ulaşmak için tıklayınız.
2. 2022 yılına ait fihriste ulaşmak için tıklayınız.
3. 2023 yılına ait fihriste ulaşmak için tıklayınız.
4. 2024 yılına ait fihriste ulaşmak için tıklayınız.

Tamamını Oku →

Durum Raporu /kırküç

Dışarısı kar beyaz. Sabah saatlerinden itibaren aralıksız yoğun bir kar yağışı var. Dün akşam saatlerinde valiliğin duyurusuna göre bugün okullar bir gün süre ile eğitime ara vermiş durumda. Yılın son günü olması münasebetiyle yarın da yıl başı tatili olacak. Evdeyim, öğle saatlerinde arabamızın üzerinde birikmiş kar yığınını temizlemek için dışarı çıktım. Ardından Gülce ve Tuğrul ile evimizin karşısındaki yeşil alanda kar topu oynadık. Çok sevdiler, hatta karlar üzerinde bile yuvarlandılar. Yarım saate yakın bir süre dışarıda durduk. Ardından Gülce ve Tuğrul'u eve bırakıp, dışarıdaki işlerimi halletmek üzere çarşıya geçtim. Hemen her yer kara teslim olduğundan güç adımlarla ulaşacağım yere ulaştım. Şimdi ise evdeyim.

Evin sıcaklığı iyi geldi. Fakat pencerelere yaklaştığımda dışarıdaki soğuğun sertliğini hissedebiliyorum. Sevgili eşim ve çocuklar ben evde yokken fırında kek yapmışlar. Evi çok güzel bir koku kaplamış. Mutfağın sıcaklığını her zaman sevmişimdir. Bu soğuk hava bana yakın zamanda YouTube'da izlediğimiz bir filmi hatırlattı. Filmin adı da zaten "Soğuk". Kars'ta çekilmiş bir film. Keyifle izlemiştik. Belki sizin de ilginizi çeker diyerek burada bahsetmek istedim. Uğur Yücel'in yönettiği film, 2013 yılında seyircisi ile buluşmuş.

Tamamını Oku →

Serazat Edebiyat'ın 11. Sayısı Çıktı

Serazat Edebiyat, Sayı 11

Serazat Edebiyat, Kültür, Sanat Dergisi, dolu dolu içeriğiyle merakla beklenen 11. sayısı (Yıl: 4, 2025/2026) ile okurlarıyla buluşuyor. Edebiyatın farklı dallarından eserleri bir araya getiren bu sayı, derinlikli incelemelerden çarpıcı öykülere, güncel söyleşilerden yeni şiirlere kadar zengin bir okuma deneyimi sunuyor.  

Tamamını Oku →

Durum Raporu /kırkiki

Bir süredir buralardan uzağım. 27 Ağustos 2025 tarihinde Durum Raporu dizisinin kırk birinci yazısında blog yazarlığını bırakmaktan söz etmiştim. Bu tarihten bugüne neredeyse bir buçuk aylık bir zaman geçti. Bu süre zarfında yer yer blogumu ve blogumu kullanma amacımı gözden geçirdim. Yazdıklarımı veya burada paylaşmaya değer gördüklerimi göz önünde bulundurdum. Burayı eskisi kadar sık kullanamasam bile blogumu kapatmak, burada bulunan yazılarımı erişimden kaldırmak fikri bana yanlış geldi. Öyle ki 2009 yılından beri blog yazan, bazen düzenli periyotlarla bazen de bir zaman aralığı gözetmeden burayı güncelleyen birisi olarak blogumu kapatmak fikrinden uzaklaştım. Eskiden olduğu gibi düzenli aralıklarla olmasa bile okuduklarımdan, izlediklerimden, dinlediklerimden, yaşadıklarımdan ve şahit olduklarımdan bende kalanları yine sizlerle paylaşmaya devam etmeye karar verdim.

Yeni bir eğitim-öğretim yılına başlamış bulunuyoruz. Bu yıl yeni bir proje yılı başlatmış olduk. Özellikle son yıllarda hepimizin derinden üzen orman yangınlarından sonra, yetişen nesillere "yeşil vatanın" ne ifade ettiğini aktarmak için "Çare Projesi" hayata geçirildi. "Yeşil Vatan - Benim Okulum Geleceğe Çare" serlevhası altında gerçekleştireceğimiz çok çeşitli etkinlikler var. Bu projenin çeşitli eğitim materyalleri Milli Eğitim Bakanlığı'nın sitesinde yayınlanmış durumda. Tıpkı "Dilimizin Zenginlikleri Projesi" gibi bu projeyi de çok anlamlı buluyorum.

Durum Raporu dizisinin önceki yazılarında ülkemizin bir çok bölgesinde yağış sıkıntısından söz etmiştim. Ülkemizin aldığı yağışlar ve doğal bitki örtümüz birbiri ile ilişkili konular. Gelecek nesillerin yaşanabilir ve sürdürülebilir bir ortamda yaşamasını istiyorsak yeni kuşaklara bu bilincin kazandırılması gerekiyor. Çare Projesi de tam olarak bunu hedeflemekte. Özellikle Çevre ve İklim Okuryazarlığı, Toprak Okuryazarlığı kavramları bu projede önemli bir yer tutuyor.

Tamamını Oku →

Anlatımcı Şiir Tekniğinde Kişilik, İmge, Anlam ve Klişe Üzerine

İnsan sosyal bir varlıktır. Çevresiyle etkileşim içindedir. Bu sebep ile temas ettiği durumlar, olaylar ve kişiler arasında bir alışveriş hali yaşamaktadır. İnsanın sosyal gerçekliği göz önünde bulundurulduğunda tıpkı beslenmek, uyumak gibi anlatmak da temel bir ihtiyaçtır. Yaşadığımız hayatın da önemli bir bölümünü neden-sonuç ilişkileri çerçevesinde yaşamaktayız. Söz konusu nedensellik çerçevesinde içimizde ve dışımızda olup biten şeyleri anlatma ihtiyacı hissetmekteyiz. Bu ihtiyacı karşıladığımız çeşitli kanallar mevcut. Bu kanallardan birisi de şiirdir.

Şair şiirinin ortaya çıkış sürecinde dilin imkân ve hareket alanından yararlanır. Bu bağlamda çeşitli teknik ve yöntemlerle şiirini destekler. Bu teknik ve yöntemlerden biriside anlatımcılıktır. Yaygın kullanılan ifade ile "anlatımcı şiir"... Anlatımcı şiir biçimini tanımlamak gerekirse şairin şiirde duyurmak istediğini anlatma yoluyla ifade etmesidir. Anlatımcı şiirin merkezinde kişiler, olaylar ve durumlar yer almaktadır. Şiirin sözü edilen kurucu unsurlar etrafında oluşturulması onu diğer anlatımcı edebi türlere yaklaştırabilir. Fakat anlatımcı şiiri diğer anlatımcı metinlerden ayıran ve ona şiir olma vasfını kazandıran bazı hususiyetler bulunmaktadır. Bu hususiyetler dil, üslup ve imge olarak ifade edilebilir.

Kabul etmek gerekir ki anlatımcı şiir kavramı geniş bir şiir alanını ifade eder. Anlatan her şiir anlatımcı şiir olarak değerlendirilebilir. Bu değerlendirmede anlatımcı şiir olarak kastedilen şiirin kapsamı daha dardır. Öykü temelinde ilerlemeyen, olayları, durumları nedensellik çerçevesinde değerlendirmeyen, açıklamayan bir şiir... İmgelerin kullanıldığı, daha kapalı ve bazen bir duyguyu bazen de bir durumu anlatan bir şiir.

Tamamını Oku →

Gönülde Güzel Dilde Güzel

Eser Künyesi

Söz: Eyüp Aktuğ 

Müzikal Altyapı: Eyüp Aktuğ tarafından SUNO AI platformunda temellendirilip çeşitli müzik programları kullanılarak geliştirilmiştir.

Solist: SUNO AI platformunda oluşturulmuştur. Ses kusurlarına çeşitli müzik programları kullanılarak müdahale edilmiştir.

Tamamını Oku →